بررسی تکتونیک لرزه ای (سیستم شبکه گسلها) و سوابق زمین لرزه های دستگاهی منطقه حاکی از وجود پهنه های فعال لرزه خیز در سطح منطقه شهری ارومیه است. بررسی تاثیرات زلزله ها نشان می دهد که شرایط زمین شناسی منطقه (ساختگاه و لندفرم ساختمان زمین) تاثیر بسزایی بر حرکت زمین دارند. در این مطالعه ویژگی های زمین شناسی، داده های لرزه ای و داده های گسلی محلی جهت تحلیل شدت زمین لرزش مورد استفاده قرار می گیرد. مدلهای تجربی زیادی در ارتباط زمین شناسی و میزان شدت زلزله توسط محققین پیشنهاد شده است. لذا در این مطالعه برای برآورد پارامترهای مهم مورد نیاز جنبش نیرومند زمین از داده های لرزه ای دستگاهی ثبت شده و داده های گسلها و زمین شناسی با استفاده از مدل تجربی سابتا و همکاران استفاده شد. بدین وسیله پهنه های با درجات متفاوت شتاب منطقه با بهره گیری از مدل مذکور در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی مشخص گردید. نتایج حاصله تغییر پذیری شتاب 035/0 تا 33/0 (g) را در منطقه شهری ارومیه نشان می دهد که این نشان دهنده لرزه خیزی منطقه است.

موقعیت زمین شناسی و گسل های ایران، در طول تاریخ باعث رویداد زمین لرزه های ویرانگر در این کشور شده است. ارزیابی خطر لرزه ای شهر تهران به عنوان پایتخت و مناطق حومه آن به دلیل تأثیر گذاری مستقیم بر شهر تهران، از دیدگاه زلزله و خطرات و خسارات احتمالی حاصل از زلزله های محتمل برای مقاوم سازی مناطق پر خطر تر و ضعیف تر و همچنین ایجاد امکانات مناسب برای زمان بحران بسیار ضروری می باشد. محدوده هشتگرد با توجه به نزدیکی جغرافیایی به شهر تهران دارای فعالیت لرزه خیزی بالایی است و این امر در کنار ساخت و ساز های شهر جدید هشتگرد که سبب افزایش بی رویه تراکم انسانی و شهر ی سال های اخیر منطقه شده نیاز منطقه را به بررسی های دقیق تر و اصولی تر از منظر لرزه خیزی و خطر پذیری لرزه ای ویژه می سازد. دراین پژوهش با استفاده از روش متداول تحلیل احتمالی خطر زمین لرزه، منطقه مورد مطالعه تا شعاع 250 کیلومتری مورد مطالعات لرزه خیزی قرار گرفته و از طریق تحلیل نتایج حاصله وضعیت خطر پذیری لرزه ای منطقه برآورد گردید. در بررسی های صورت گرفته مناطق شمال و شرق منطقه از تراکم گسل های بیشتری برخوردار است همچنین با توجه به نقشه هم شتاب برای دوره بازگشت 475 سال بیشینه مقادیر در نوار شمالی و شمال شرقی بصورت پهنه های گسسته و همچنین در جنوب غربی شهر هشتگرد در منطقه نجم آباد مشاهده می گردد. حاشیه جنوبی استان البرز به طور کلی دارای پهنه های با شتاب نسبی کمتری می باشد شهر هشتگرد در منطقه خطر بالا در بازه شتاب 0. 46-0. 38g قرار می گیرد. همچنین نقشه هم شتاب برای دوره بازگشت 2475 سال نشان می دهد بیشینه مقادیر در نواحی جنوب هشتگرد می گردد و شهر هشتگرد در محدوده با بازه شتاب بیش از 0. 83-0. 65 g قرار دارد.

برآورد خطر زمین لرزه و پهنه بندی لرزه ای به روش تعینی و احتمالاتی در استان ایلام انجام گرفت. با توجه به نتایج روش تعینی، استان ایلام دارای مناطقی با خطر پایین و متوسط می باشد. با توجه به نتایج روش احتمالاتی، نقشه خمهای هم شتاب سطح طراحی D.B.E و عمر مفید 50 سال مبنای پهنه بندی قرار گرفته، و بر این اساس، منطقه به چهار محدوده با سطوح خطر نسبی مختلف تقسیم بندی شده است. محدوده با خط بسیار پایین، که شتاب مورد انتظار در آن برای دوره بازگشت 475 سال کمتر از 0.1 g است. منطقه با سطح خطر پایین، 0.1<PGA<0.15، منطقه با خطر متوسط، 0.15<PGA<0.2 و منطقه با سطح خطر بالا که شتاب مورد انتظار در آن بیش از 0.2 g است. در بیشتر مناطق استان سطح نسبی خطر زلزله متوسط است و تنها در قسمت کوچکی از استان، انتهای جنوب شرقی آن، سطح خطر نسبی زمین لرزه پایین است.

فرسایش خندقی، به عنوان عامل خطر اراضی، یکی از چالش های آسیب زای فرسایش آبی به شمار می رود که تأثیر به سزایی در تخریب اراضی دارد. هدف از این تحقیق پهنه بندی خطر فرسایش خندقی حوزه ی آبخیز قرناوه استان گلستان با استفاده از مدل های نسبت فراوانی و روش پیشنهادی گوپتا و جوشی (GNRF) است. بدین منظور در ابتدا نقشه ی پراکنش پهنه ای خندق های (متغیر وابسته) حوزه ی آبخیز قرناوه با استفاده از بازدید های میدانی و تصاویر ماهواره ای، با مقیاس 1: 75. 000 در محیط نرم افزار سامانه اطلاعات مکانی تهیه شد. در ابتدا برای مدل سازی کل خندق های مشاهداتی به دو بخش تقسیم شد: 70 درصد پهنه های خندقی برای کالیبراسیون مدل و 30 درصد آن برای اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. در گام بعدی 7 لایه اطلاعاتی از قبیل درصد شیب، جهت شیب، انحنای سطح، نوع سازند زمین شناسی، نوع کاربری اراضی، میزان فاصله از رودخانه، میزان فاصله از جاده به عنوان عوامل مؤثر (متغیر مستقل) بر ایجاد فرسایش خندقی انتخاب شدند. با مقایسه ی متغیرهای مستقل با متغیر وابسته، مقدار تراکم خندق در هر کلاس عوامل مستقل محاسبه شد. سپس نرخ دهی طبقات براساس روابط موجود در مدل های نسبت فراوانی وGNRF انجامشد. در نهایت با روی هم گذاری نقشه های نرخ دهی شده، نقشه پهنه بندی خطر فرسایش خندقی به دست آمد. نتایج مقایسه درصد فراوانی خندق ها در کلاسه های خطر نشان داد که در مدل های نسبت فراوانی و GNRF از کل پهنه های خندقی مرحله ی اعتبارسنجی به ترتیب 11/78 و 52/74 درصدپهنه ها در طبقات خطر زیاد و خیلی زیاد قرار دارند. نتایج اعتبارسنجی مدل با استفاده از روش جمع کیفی و ضریب کاپا نشان داد که مدل نسبت فراوانی با مقدار جمع کیفی و ضریب کاپای بیش تر (3 و 89/0) نسبت به مدل GNRF (27/1 و 74/0) برای پهنه بندی خطر فرسایش خندقی منطقه ی بررسی شده پیشنهاد می شود.

بخش عمده ای از سرزمین ایران را مناطق کوهستانی فرا گرفته است. یکی از مخاطراتی که همواره این مناطق را تهدید می کند، ناپایداری های دامنه ای است. در این میان یکی از مخاطره آمیزترین این ناپایداری ها، پدیده زمین لغزش می باشد. دامنه های جنوبی بینالود مرکزی واقع در شمال حوضه آبریز کال شور به عنوان منطقه متراکم کوهستانی، پتانسیل بالایی برای وقوع زمین لغزش ها داشته و هر ساله خسارات زیادی را به اراضی دامنه ای و سکونتگاه های روستایی وارد می کند. شرایط خاص زمین شناسی از جمله سازندهای مستعد لغزش، تشدید کاربری زمین و وضعیت رطوبتی منطقه از مهم ترین عوامل موثر در وقوع زمین لغزش ها در محدوده مورد نظر بوده است. در این مقاله با هدف مشخص نمودن عوامل تاثیر گذار در وقوع زمین لغزش ها با استفاده از مدل تجربی آنبالاگان (Anbalagan)، ابتدا واحدهای کاری مشخص و با تعیین وزن عوامل که بیانگر میزان نقش آنها در رخداد لغزش ها است، مجموع امتیازات به دست آمده و در نهایت با همپوشانی لایه های مختلف اطلاعاتی و عملیات میدانی با استفاده از  GPSنقشه پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش تهیه گردید. نتایج حاصله بیانگر آن است که %64 از مساحت منطقه در پهنه های پرخطر و شدیدا پرخطر از نظر وقوع زمین لغزش ها قرار دارند. شناسایی و معرفی این نواحی از لحاظ حرکات توده ای دامنه می تواند برای برنامه ریزان و مدیران سرزمین در سطح محلی و منطقه ای حایز اهمیت باشد.

زمینه و هدف: منطقه مورد مطالعه در شهرستان مریوان در استان کردستان واقع شده است و بر اساس تقسیم بندی زمین ساخت ایران در محدوده زاگرس چین خورده قرار می گیرد. این مطالعه با هدف پهنه بندی خطر نسبی ناپایداری دامنه ای و وقوع زمین لغزش در روستای تفلی صورت گرفته است. روش بررسی: ابتدا با بررسی های صورت گرفته9 عامل موًثربر لغز شهای منطقه شناسایی شدند و سپس به منظور اولویت بندی این عوامل وهمچنین پهنه بندی خطر زمین لغز شهای منطقه از روش منطق فازی استفاده شده است. دراین تحقیق پهنه بندی خطر زمین لغزش در محدوده اطراف روستای تفلی بر مبنای 9 عامل موثر در پهنه بندی شامل شیب، لیتولوژی، جهت شیب، کاربری ارضی، طبقات ارتفاعی، بارندگی، فاصله از شبکه آبراهه ها، گسل و خطوط ارتباطی انجام یافته است. یافته ها: بر اساس نتایج به ترتیب 14/63، 48/10، 52/11، 60/9 و24/5 %از مساحت منطقه در کلاس های خطر خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است وعوامل جاده وگسل بیشترین تاًثیر را بر لغز شهای منطقه دارند. بحث و نتیجه گیری: با توجه به موقعیت جغرافیایی محدوده مورد مطالعه، نوع سازندهای زمین شناسی و وضعیت توپوگرافی، این منطقه پتانسیل لغزشی بالایی دارد و از نظر لغزشی ناپایدار است. بنابراین به منظور ایمن سازی این مناطق می توان از روش های پایدار سازی شیب در دامنه های ناپایدار استفاده کرد.

گسترش شهرنشینی و تغییر شرایط هیدرولوژیک طبیعی آبراهه ها احتمال وقوع سیلاب را افزایش می دهد. تحقیق حاضر جهت پهنه بندی خطر سیلاب در محدوده شهر ایلام و تعیین محدوده های بحرانی بافت شهری در برابر سیلاب با استفاده از روش AHP و GIS صورت گرفته است. برای این منظور پارامترهای شماره منحنی، ارتفاع، فاصله از آبراهه، زمین شناسی، کاربری اراضی، جمعیت، شیب، خاکشناسی، تراکم ساختمان، بافت فرسوده و تجمع جریان به عنوان پارامترهای تأثیرگذار در خطر سیلاب شهر ایلام انتخاب و وزن دهی این پارامترها در محیط نرم افزار Expert Choice انجام شد. سپس نتایج حاصل از این نرم افزار به محیط نرم افزار GIS منتقل و نقشه پهنه بندی خطر سیلاب در محدوده موردنظر تهیه گردید. نقشه پهنه بندی خطر سیلاب نشان می دهد که مناطق با خیلی خطر کم 8/0 درصد، مناطق با خطر کم 5/8 درصد، مناطق با خطر متوسط 6/49 درصد، مناطق با خطر زیاد 54/32 درصد و مناطق با خطر خیلی زیاد 56/8 درصد از مساحت حوزه آبخیز شهر ایلام را تشکیل می دهند. همچنین ناحیه مرکزی شهر بیشترین خطر و احتمال وقوع سیلاب را دارد که علت این امر تراکم زیاد جمعیت و مناطق مسکونی در این ناحیه و نزدیکی آن به مسیل و تراکم بافت فرسوده و قدیمی آن می باشد. بنابراین، با بررسی نتایج حاصل از نرم افزار Expert Choice می توان مؤثرترین عوامل در بروز خطر سیلاب را شناسایی و با اولویت بندی آنها، راهکارهای مدیریتی را معطوف به برطرف کردن یا کاهش تأثیر این عوامل کرد.

جاده توریستی چالوس، یکی از مهمترین راه های ارتباطی میان استان های تهران، البرز و شرق استان مازندران می باشد. این جاده یکی از پرترددترین مسیرهای داخلی کشور است. احداث بزرگراه در حال ساخت تهران- چالوس، بار ترافیکی این مسیر را کاهش خواهد داد. احتمال وقوع زمین لغزش بر روی این جاده ها به دلیل عبور از میان رشته کوه های البرز افزایش می یابد. از این رو بررسی خطر زمین لغزش بر روی قسمت های مختلف جاده و بزرگراه، از اهمیت بالایی برخوردار است. روند تعیین خطر زمین لغزش جاده و بزرگراه شامل دو مرحله می باشد. در مرحله اول، پهنه بندی خطر زمین لغزش بر روی دامنه های کناری جاده چالوس و بزرگراه و در حوزه رودخانه چالوس صورت گرفت. برای تهیه نقشه پهنه بندی عواملی از قبیل توپوگرافی، زمین شناسی، گسل ها، هیدرولوژی و پوشش گیاهی در نظر گرفته شد. در مرحله دوم، برای تعیین خطر بر روی جاده و بزرگراه، عواملی مانند آزیموت شیب بیشینه، فاصله جاده از خاکریزهای کناری و مساحت موثر دامنه ها در نظر گرفته شد. جاده و بزرگراه از نظر وقوع زمین لغزش، در 4 کلاس بسیار خطرناک، خطرناک، خطر متوسط و بی خطر طبقه بندی شدند. طبق نتایج بدست آمده، از کل طول جاده در منطقه مورد مطالعه که 66 کیلومتر است، 16 درصد دارای خطر بسیار زیاد و 42 درصد، دارای خطر زیاد برای وقوع زمین لغزش می باشد. همچنین از 17 کیلومتر طول بزرگراه در حال ساخت، 12 درصد دارای خطر خیلی زیاد و 33 درصد دارای خطر زیاد برای وقوع زمین لغزش می باشد.

زمین لغزش هر ساله جان هزاران نفر را در سراسر جهان می گیرد و خسارت های هنگفتی را به مردم و دولت ها تحمیل می کند. پهنه بندی خطر زمین لغزش، نواحی سطح زمین را به مناطق ویژه و تفکیک شده ای از درجات بالقوه و بالفعل به لحاظ خطرپذیری تقسیم بندی می کند. این امر می تواند مبنایی برای برنامه ریزی های بلندمدت در سطح منطقه ای و محلی محسوب شود. هدف از انجام این پژوهش، بررسی و پهنه بندی خطر زمین لغزش در حوضه رود زرد واقع در شرق استان خوزستان با استفاده از روش منطق فازی است. بدین منظور ابتدا از طریق بازدیدهای میدانی، نقشه های زمین شناسی و توپوگرافی و با مرور منابع قبلی و بررسی شرایط منطقه، نه عامل طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، بارش، لیتولوژی و کاربری اراضی به عنوان عوامل مؤثر، بررسی و انتخاب شدند. پس از طبقه بندی داده ها و مرحله فازی سازی، نقشه های پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از عملگر گامای فازی با مقادیر 7/0، 8/0، 9/0 تهیه شدند. نقشه های به دست آمده در 5 کلاس بسیار زیاد، زیاد، متوسط، کم و بسیار کم طبقه بندی شدند. نتایج حاصل از جمع کیفی نشان داد که عملگر گامای 9/0 فازی در مقایسه با دیگر عملگرهای فازی مناسب تر است. تحلیل نقشه های طبقه بندی شده نشان داد که 56/21 درصد از مساحت منطقه در پهنه با خطر زیاد و 24/43 درصد از مساحت منطقه در پهنه با خطر کم قرار گرفته است. در مجموع، می توان گفت که بخشی از مناطق مرکزی و شمال غربی منطقه در معرض خطر بالا قرار گرفته و مناطق غربی و شرقی حوضه در پهنه خطر متوسط تا پایین می باشند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.